چهارشنبه هفتم آذر 1386

اثر عوامل فيزيكي و شيميايي بر روي باكتري ها:

 

براي كنترل رشد ميكروارگانيزم ها معمولا از دو روش فيزيكي و شيميايي استفاده مي شود.در هر روش يا از رشد باكتري جلوگيري مي شه يعني عوامل مورد استفاده قادرند عمل باكتريواستاتيك را انجام دهند يعني مانع رشد بشوند ولي باكتري را از بين نمي برند.ولي گروهي ديگر از روش ها باعث مرگ باكتري ها مي شوند يعني باكتريوسايدال هستند.

عوامل فيزيكي و شيميايي متعدد هستند و هر كدام از مكانيزم خاصي برخوردار هستند و در هر حالت بسته به نوع باكتري و يا ماهيت ميكروبي و زمان اثر دهي مي توانند در كنترل باكتري نقش داشته باشند. از عوامل فيزيكي به عنوان مثال به عامل زير مي شه اشاره كرد:

گرما يا حرارت:

حرارت دو نوع داريم يكي حرارت خشك و ديگه حرارت مرطوب.

حرارت خشك:

    ۱-  سوزاندن: كه در سوزانن همه اشكال حياتي از بين مي رود و در اين روش حتي مي توان اسپور ها را نيز از بين برد و در زمان قديم متداول بود و در رابطه به اجساد مرده آلوده به كار مي رفت. خيلي از حيوانات بعد از مرگ حاوي اسپور هاي زنده بودند و دفن اين حيوانات منجر به اين مي گشت كه در اثر بلاياي طبيعي مثل سيل و زلزله و طوفان هاي شديد اين اسپورها به سطح خاك آورده مي شده و با گرد و غبار پراكنده مي شدند، تنفس اين اسپور باعث ورود آن به بدن فرد سالم مي شد و در بدن به فرم رويشي تبديل شده و ايجاد بيماري مي كردند، پس بهترين راه سوزاندن بود پس بهترين راه براي اجساد حيواني سوزاندن بود كه متداول بود ولي به خاطر استفاده از جسد انساني در پزشكي اين روش براي اجساد انسان استفاده نشد و بنابر اين امروزه كاربرد ندارد مگر اينكه دام هاي خيلي آلوده را بسوزانيم.

2-   استفاده  از Oven يا كوره. كه براي استريل كردن وسايل جراحي و ظروف آزمايشگاه و ... كاربرد دارد كه با توليد دماي 170 درجه سانتي گراد به مدت يك ساعت يا 160 درجه سانتي گراد به مدت 2 ساعت قادر خواهند بود عمل استريل كردن را انجام دهند.و اين روش يك روش عقيم سازي يا سايدال است كه باكتري را كامل از بين مي بردو براي ضدعفوني كردن محيط كشت و البسه استفاده نمي شود چون آنها را مي سوزاند.

حرارت مرطوب:

1-    جوشاندن يا boiling كه براي بعضي باكتري ها يك عمل استاتيك است يعني باكتري را كامل از بين نمي برد و تنها رشد باكتري متوقف مي شود زيرا اين باكتري ها قادر به توليد اسپور هستند و اسپور در جوشاندن از بين نمي رود ولي در رابطه به بعضي باكتري ها روش سايدال است و كافي است. و 60 تا 70 درجه سانتي گراد به مدت نيم ساعت به باكتري داده مي شود و باكتري از بين مي رود. بنابر اين فرم رويشي در باكتري ها از بين مي رود و تنها فرم ها ي اسپور باقي مي مانند. پس يك روش استريل كردن به شمار نمي آيد زيرا عقيم نمي كند.

2-   استفاده از Autoclave كه يك روش عقيم سازي است و از دستگاهي استفاده مي شه كه با ايجاد حرارت مرطوب تحت فشار قادر خواهد بود تمام فرم هاي حياتي را از بين ببرد و عقيم سازي كند. با آتو كلاو مي توان محيط هاي كشت ، بيمارستان و پتو و....  را استريل كرد و همه چيز را مي شه با اين روش استريل كرد.

مكانيزم عمل حرارت:

كه با تخريب پروتئين هاي غشا و ذوب شدن چربي هاي موجود در غشا به غشا صدمه مي زند و خاصيت تراوايي غشا از دست داده مي شود . در نتيجه فشار اسمزي داخل و محيط خارج بهم ريخته و باكتري از بين مي رود.

نوشته شده توسط زهرا در 12:18 | | لینک به این مطلب